Mutfakta yapabileceğiniz en garip deneylerden biri şudur: bir çubuk kuru spagettiyi iki ucundan tutup yavaşça bükün. Ne kadar dikkatli olursanız olun, spagetti çoğu zaman iki parçaya ayrılmaz. Genellikle en az üç, bazen dört parçaya bölünür.
Feynman’ın mutfak sorusu
Bu soru uzun yıllar fizikçilerin de ilgisini çekti. Ünlü fizikçi Richard Feynman’ın bir akşam mutfağında saatlerce spagetti kırdığı ve bunun nedenini aradığı anlatılır. Ancak tatmin edici bir açıklama bulamadı.
Cevap: titreşim dalgaları
Sorunun cevabı 2005 yılında iki Fransız fizikçi, Basile Audoly ve Sébastien Neukirch tarafından matematiksel olarak açıklandı. Spagetti büküldüğünde önce en zayıf noktasından kırılır. Ancak kırılma anında, serbest kalan parçalar ani bir şekilde düzleşmeye çalışır ve çubuk boyunca bir titreşim dalgası yayılır. Bu dalga, zaten bükülü olan parçalarda gerilimi kısa bir an için artırır ve ikinci, hatta üçüncü bir kırılmaya neden olur.
Araştırmacılar bu süreci elastik çubukların davranışını tanımlayan denklemlerle modelledi ve yüksek hızlı kameralarla doğruladı. Çalışma 2006’da Ig Nobel Fizik Ödülü’nü kazandı. Ig Nobel, “önce güldüren, sonra düşündüren” bilimsel çalışmalara verilen bir ödüldür.
Peki iki parçaya kırmak mümkün mü?
Evet. 2018’de MIT’deki araştırmacılar, spagettiyi bükerken aynı anda yeterince döndürürseniz iki parçaya kırılabildiğini gösterdi. Burulma, titreşim dalgasının etkisini azaltıyor. Yani doğru matematiği bilirseniz mutfaktaki bu bilmeceyi de çözebilirsiniz.
Bu hikayeden ne öğreniyoruz?
Matematik bazen uzayın derinliklerinde ya da karmaşık formüllerde değildir. Bazen tam tabağınızın kenarındadır. Sıradan bir gözlemden yola çıkıp “bu neden oluyor?” diye sormak, bilimsel düşüncenin başlangıcıdır. Gözlem yapmak, hipotez kurmak, model oluşturmak ve test etmek; matematik derslerinde kazanılan problem çözme becerilerinin ta kendisidir.
Geoit Akademi’de öğrencilerimize formülleri ezberletmek yerine, matematiğin hayatın içinde nasıl çalıştığını göstermeyi önemsiyoruz.
Geoit Akademi ile tanışın
Geoit Akademi, Göktürk’ün merkezinde YKS, Dijital SAT, AP Kalkülüs ve IB Matematik için matematik hazırlığı sunar. Maksimum 6 kişilik özel sınıflar, birebir mentörlük ve düzenli takip ile her öğrencinin süreci kişisel olarak planlanır.
Detaylı bilgi ve ön görüşme için WhatsApp danışma hattımıza yazabilir, 0540 477 05 05 numarasından bize ulaşabilir ya da Geoit Akademi anasayfasını ziyaret edebilirsiniz.
